Təhsilin gücü yalnız auditoriyalarda səslənən mühazirələrdə, kitablarda toplanan biliklərdə və diplomlarda ifadə olunan nəticələrdə deyil. Onun əsl dəyəri düşünən, araşdıran, yaratmaqdan çəkinməyən və cəmiyyətin gələcəyinə töhfə verməyə hazır olan insanların yetişməsində üzə çıxır. Bu böyük missiyanın uğurla həyata keçirilməsi isə elmi biliklə idarəçilik təcrübəsini bir araya gətirən, təhsilə yalnız peşə deyil, həm də ictimai məsuliyyət kimi yanaşan insanların fəaliyyətindən bilavasitə asılıdır.
Azərbaycan Universitetinin rektoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Səadət Əliyevanın həyat və fəaliyyət yolu bu baxımdan maraq doğuran peşəkar nümunələrdəndir. Onun bioqrafiyası təhsilin müxtəlif pillələrindən keçən, elmi araşdırmalarla zənginləşən, pedaqoji təcrübə ilə möhkəmlənən və ali təhsilin idarə olunması müstəvisində davam edən ardıcıl inkişaf yolunu əks etdirir.
Filologiyadan universitet rəhbərliyinə qədər uzanan bu yolun hər mərhələsində bilik qazanmaq, elmi axtarışları davam etdirmək və əldə olunan təcrübəni təhsil mühitinin inkişafına yönəltmək əsas xətt kimi görünür. Bu gün onun fəaliyyəti həm elmi-pedaqoji araşdırmaları, həm akademik nəşrlərdə iştirakı, həm də universitet idarəçiliyi ilə səciyyələnir.
Bilikdən başlayan yol
Bakıda başlayan həyat yolu Səadət Əliyevanı erkən yaşlardan təhsilin və dil öyrənməyin ön plana çıxdığı bir istiqamətə yönəldib. 13 sentyabr 1986-cı ildə anadan olan Səadət Əliyeva 1993–2001-ci illərdə Nəsirəddin Tusi adına ingilisdilli gimnaziyada təhsil alıb, daha sonra ümumi təhsilini Bakı şəhəri 144 nömrəli məktəbdə davam etdirərək 2004-cü ildə başa vurub.
Onun gələcək peşə istiqamətinin müəyyənləşməsində dilə, ədəbiyyata və sözün ifadə imkanlarına maraq mühüm rol oynayıb. Bu maraq sonradan ali təhsil seçiminə, elmi araşdırmalara və pedaqoji fəaliyyətə çevrilərək peşəkar yolunun əsasını formalaşdırıb.
2004-cü ildə Azərbaycan Dillər Universitetində filologiya ixtisası üzrə ali təhsil almağa başlayan Səadət Əliyeva 2008-ci ildə bakalavriat pilləsini fərqlənmə ilə bitirib. Ardınca dilçilik üzrə magistratura təhsili alaraq 2011-ci ildə bu mərhələni də fərqlənmə ilə tamamlayıb.
İki təhsil pilləsinin yüksək nəticələrlə başa vurulması onun akademik hazırlığının mühüm mərhələsi olmaqla yanaşı, seçdiyi sahə üzrə biliklərini daha dərindən öyrənmək imkanlarını da genişləndirib. Lakin elmi inkişafın yalnız universitet auditoriyaları ilə məhdudlaşmadığı məlumdur. Əldə olunan nəzəri biliklərin araşdırma, təhlil və elmi müzakirələrlə zənginləşdirilməsi tədqiqatçının formalaşmasında ayrıca əhəmiyyət daşıyır.
Səadət Əliyevanın 2013–2017-ci illərdə Azərbaycan Universitetində dünya ədəbiyyatı üzrə dissertantura təhsili alması da bu istiqamətdə atılan növbəti addım olub. 2023-cü ildə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini qazanması onun uzunmüddətli elmi fəaliyyətinin mühüm nəticəsi kimi diqqət çəkir.
Müəllimlikdən rektorluğa: təcrübə ilə formalaşan peşəkar yol
Universitet həyatını yaxından tanımaq, tədris prosesinin gündəlik reallıqlarını anlamaq və akademik mühitin müxtəlif səviyyələrində təcrübə qazanmaq rəhbərlik fəaliyyətinin formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayır. Səadət Əliyevanın əmək fəaliyyəti də məhz universitet mühitinin daxilindən başlayıb.
O, 2008-ci ildə Azərbaycan Universitetinin Dillər kafedrasında laborant kimi fəaliyyətə başlayıb. Bir il sonra müəllim vəzifəsinə keçməsi onun peşəkar həyatında yeni mərhələ açıb. 2009–2013-cü illərdə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan Səadət Əliyeva tələbələrlə işləmək, tədris prosesinin xüsusiyyətlərini öyrənmək və akademik ünsiyyət təcrübəsi qazanmaq imkanı əldə edib.
Müəllimlik yalnız bilikləri izah etməkdən ibarət deyil. Bu fəaliyyət tələbənin düşüncəsinə təsir göstərmək, onda müstəqil araşdırmaya maraq oyatmaq, sual vermək və əldə etdiyi məlumatları təhlil etmək bacarığını inkişaf etdirmək kimi mühüm vəzifələri də əhatə edir. Pedaqoji təcrübənin sonrakı idarəçilik fəaliyyətində əhəmiyyət daşıması da məhz bu xüsusiyyətlərlə bağlıdır.
2012-ci ildə Böyük Britaniyanın Sussex Ardingly Kollecində elmi tədqiqatçı kimi çalışması onun fəaliyyətinə beynəlxalq akademik təcrübə istiqamətini əlavə edib. Xarici elmi mühitlə tanışlıq tədqiqat məsələlərinə müxtəlif yanaşmaları öyrənmək və akademik dünyagörüşünü genişləndirmək baxımından əhəmiyyətli mərhələdir.
2013-cü ildən Azərbaycan Universitetinin Dillər kafedrasında müdir müavini kimi fəaliyyət göstərməsi isə onun üzərinə yeni təşkilati vəzifələr qoyub. Bu mərhələdə pedaqoji təcrübə ilə idarəçilik bacarıqları bir-birini tamamlayan istiqamətlərə çevrilib.
2017-ci ildən Azərbaycan Universitetinin rektoru vəzifəsini tutması Səadət Əliyevanın peşəkar fəaliyyətində məsuliyyətin miqyasını daha da genişləndirib. Artıq diqqət yalnız tədrisin ayrı-ayrı istiqamətlərinə deyil, bütöv universitetin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsinə, akademik mühitin inkişafına və strateji qərarların qəbuluna yönəlir.
Laborantlıqdan müəllimliyə, müəllimlikdən kafedra rəhbərliyində məsul vəzifəyə, oradan isə rektorluğa uzanan bu ardıcıllıq onun universitet həyatının müxtəlif mərhələlərində təcrübə qazandığını göstərir. Belə bir peşəkar yolun əsas xüsusiyyəti akademik mühitin həm tədris, həm də təşkilati tərəflərini yaxından tanımaq imkanıdır.
Ədəbiyyatın izində: elmi araşdırmaların əsas istiqaməti
Səadət Əliyevanın elmi fəaliyyətində Britaniya uşaq ədəbiyyatı xüsusi yer tutur. İlk baxışda sırf filoloji istiqamət təsiri bağışlayan bu sahə əslində insanın dünyagörüşünün formalaşması, mənəvi dəyərlərin mənimsənilməsi və mədəni yaddaşın nəsildən-nəslə ötürülməsi kimi geniş məsələlərlə bağlıdır.
Ədəbiyyat insanı yalnız hadisələrlə tanış etmir, həm də onu düşünməyə, müqayisə aparmağa və müxtəlif həyat situasiyalarına fərqli mövqelərdən baxmağa sövq edir. Uşaq ədəbiyyatının əhəmiyyəti isə bu təsirin şəxsiyyətin formalaşmasının ilkin mərhələlərindən başlamasında özünü göstərir.
Nağıllar, hekayələr, şeirlər və romanlar uşaqların təxəyyülünü zənginləşdirir, onların dünyanı anlamaq imkanlarını genişləndirir. Bu əsərlərdə əks olunan dostluq, ədalət, mərhəmət, məsuliyyət və insan münasibətləri kimi mövzular ədəbi təhlillə yanaşı, pedaqoji baxımdan da maraq doğurur.
Səadət Əliyevanın elmi araşdırmaları Britaniya uşaq ədəbiyyatının tarixi inkişafını, ayrı-ayrı müəlliflərin yaradıcılığını, bədii mətnlərdə gender məsələlərini və əsərlərin Azərbaycan dilinə tərcüməsinin xüsusiyyətlərini əhatə edir. Roald Dahlın əsərlərində real həyatın təsviri, Lyuis Kerrollun yaradıcılığı, Çarlz Dikkensin ədəbi irsi və David Almondun əsərlərində sehrli realizm kimi mövzular onun tədqiqat maraqlarının müxtəlifliyini göstərir.
Bu araşdırmaların diqqət çəkən tərəfi uşaq ədəbiyyatına yalnız bədii yaradıcılıq nümunələri toplusu kimi deyil, tarixi, mədəni və sosial məzmun daşıyan bir sahə kimi yanaşılmasıdır. Müxtəlif ədəbi ənənələrin öyrənilməsi, mətnlərin müqayisəli təhlili və tərcümə məsələlərinin araşdırılması Azərbaycanla ingilisdilli ədəbi mühit arasında elmi əlaqələrin inkişafına xidmət edən istiqamətlərdəndir.
Ədəbiyyatın insanın mənəvi dünyasına təsirini öyrənmək, eyni zamanda, təhsil və mədəniyyət arasındakı əlaqəni daha dərindən anlamağa imkan verir. Bu baxımdan uşaq ədəbiyyatına dair tədqiqatlar filologiyanın hüdudlarını aşaraq insanın inkişafı və mədəni dəyərlərin ötürülməsi ilə bağlı məsələlərə də toxunur.
Elmi məqalələrdən dərs vəsaitlərinə
Elmi fəaliyyətin nəticəsi yalnız tədqiqat aparmaqla tamamlanmır. Əldə edilən biliklərin sistemləşdirilməsi, elmi nəşrlərdə təqdim olunması və tədris prosesində istifadə edilə biləcək materiallara çevrilməsi də akademik fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindəndir.
Səadət Əliyevanın müxtəlif illərdə dərc olunan məqalələri Britaniya uşaq ədəbiyyatının tarixi, nəzəriyyəsi, tərcüməsi və sosial aspektləri ilə bağlı mövzuları əhatə edir. 2017-ci ildə “Dil və ədəbiyyat” beynəlxalq elmi-nəzəri jurnalında yayımlanan Britaniya uşaq ədəbiyyatının təşəkkülü və inkişafının ayrı-ayrı aspektlərinə dair araşdırmaları onun bu sahəyə marağını əks etdirir.
2018-ci ildə “Filologiya məsələləri” jurnalında dərc olunan məqaləsi Britaniya uşaq ədəbiyyatının inkişaf mərhələlərinin xüsusiyyətlərinə həsr edilib. Həmin il müasir uşaq ədəbiyyatı və gender məsələlərinə dair araşdırması da işıq üzü görüb. 2019-cu ildə beynəlxalq konfrans materiallarında yayımlanan uşaq ədəbiyyatının şəxsiyyətin formalaşmasındakı roluna dair məqaləsi isə ədəbiyyatla insan inkişafı arasındakı əlaqəni ön plana çıxarıb.
Onun nəşr fəaliyyəti elmi məqalələrlə məhdudlaşmır. Ş. Xəlilli ilə həmmüəllif olduğu “Britaniya uşaq ədəbiyyatı” adlı 435 səhifəlik dərs vəsaiti 2018-ci ildə, “Robert Börns: Şeir, nəğmə körpüsü və sözlə hörülmüş dünya” adlı 376 səhifəlik nəşr 2019-cu ildə, “Britaniya uşaq folkloru” adlı 316 səhifəlik dərs vəsaiti 2021-ci ildə nəşr olunub. 2025-ci ildə isə müəlliflərin “Amerika uşaq ədəbiyyatı” adlı 416 səhifəlik dərs vəsaiti oxuculara təqdim edilib.
Bu nəşrlər Britaniya və Amerika uşaq ədəbiyyatının müxtəlif istiqamətlərinin öyrənilməsinə, folklor nümunələrinin sistemləşdirilməsinə və filoloji materialların tədris üçün əlçatan olmasına yönəlib.
Dərs vəsaitinin hazırlanması sadəcə məlumatların bir araya gətirilməsi deyil. Burada mənbələrin seçilməsi, elmi yanaşmaların müqayisəsi, mövzuların ardıcıllığının müəyyənləşdirilməsi və materialın tələbə üçün anlaşıqlı şəkildə təqdim edilməsi vacibdir. Bu baxımdan elmi nəşrlər tədqiqatla tədris arasında körpü rolunu oynayır.
Akademik əməkdaşlıq və elmi ünsiyyət
Elmin inkişafı fərdi araşdırmalarla yanaşı, alimlər arasında davamlı fikir mübadiləsini də tələb edir. Beynəlxalq konfranslar, elmi jurnallar və akademik nəşrlər tədqiqatçıların nəticələrini paylaşması, yeni yanaşmaları müzakirə etməsi və elmi əlaqələr qurması üçün mühüm platformalardır.
Səadət Əliyeva 2017–2025-ci illərdə 40-a yaxın yerli və beynəlxalq konfransın həmtəşkilatçısı olub. Bu fəaliyyət elmi tədbirlərin hazırlanmasında və akademik müzakirə imkanlarının yaradılmasında iştirakını əks etdirir.
Onun akademik nəşrlərlə bağlı fəaliyyəti də diqqətəlayiqdir. Səadət Əliyeva “Children's Literature in Education Journal” jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür, həmçinin “Social Issues” jurnalının redaksiya heyətində təmsil olunur. Bununla yanaşı, “İpək yolu” və “Çağlayan” jurnallarının baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərir.
Elmi jurnalın fəaliyyəti tədqiqat nəticələrinin nəşri ilə bitmir. Akademik mətnlərin hazırlanması, elmi müzakirələrin təşviqi və müxtəlif sahələr üzrə biliklərin yayılması bu prosesin mühüm hissələridir. Beynəlxalq elmi mühitlə əlaqələr isə yerli tədqiqatçıların təcrübə mübadiləsi aparması və fərqli elmi yanaşmalarla tanış olması üçün əlavə imkanlar yaradır.
Bu istiqamətdəki fəaliyyət elmi ünsiyyətin təşkilinin də akademik həyatın ayrılmaz hissəsi olduğunu göstərir. Universitetlərin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanları genişləndikcə, elmi nəticələrin paylaşılması və birgə tədqiqat təşəbbüslərinin inkişafı üçün yeni perspektivlər yaranır.
Əməyin qiymətləndirilməsi və peşəkar fəaliyyətin nəticələri
Səadət Əliyevanın fəaliyyəti müxtəlif illərdə təltif və fəxri adlarla qiymətləndirilib. Bu təltiflər onun təhsil və elm sahəsindəki fəaliyyətinin ayrı-ayrı istiqamətlərini əhatə edir.
2025-ci ildə Özbəkistanın Mamun Universitetinin Elmi Şurasının qərarı ilə ona fəxri professor adı verilib. 2024-cü ildə “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin 100 illiyi (1921–2021)” yubiley medalı ilə təltif olunub. 2022-ci ildə Azərbaycan Təhsil İşçiləri Azad Həmkarlar İttifaqının yaradılmasının 100 illiyi münasibətilə yubiley döş nişanına layiq görülüb.
2021-ci ildə Azərbaycan Universitetinin 30 illiyi münasibətilə və yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasında elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə “Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı ilə təltif edilib. 2019-cu ildə isə Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi münasibətilə təsis edilmiş yubiley medalına layiq görülüb.
Bu qiymətləndirmələr onun peşəkar fəaliyyətinin müxtəlif mərhələlərinə diqqət çəkir. Bununla belə, təhsil sahəsində görülən işlərin uzunmüddətli əhəmiyyəti yalnız mükafatlarla ölçülmür. Elmi araşdırmaların davam etdirilməsi, tədris materiallarının zənginləşdirilməsi, akademik əməkdaşlığın genişləndirilməsi və gənclərin inkişafına şərait yaradılması da həmin fəaliyyətin nəticələrini müəyyən edən əsas amillərdəndir.
Universitetin gələcəyi bu günün qərarlarından başlayır
Müasir dünyada ali təhsil qarşısında duran vəzifələr getdikcə mürəkkəbləşir. Yeni texnologiyalar, əmək bazarının dəyişən tələbləri, beynəlxalq akademik rəqabət və bilik iqtisadiyyatının genişlənməsi universitetlərdən çevik düşüncə və davamlı yenilənmə tələb edir.
Belə şəraitdə universitet rəhbərliyi yalnız mövcud işlərin təşkilindən ibarət deyil. Təhsilin keyfiyyətinin qorunması, elmi tədqiqatların dəstəklənməsi, müəllimlərin peşəkar inkişafı, tələbələrin təşəbbüslərinin təşviqi və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi vahid idarəçilik yanaşması çərçivəsində həyata keçirilməlidir.
Səadət Əliyevanın 2017-ci ildən Azərbaycan Universitetinə rəhbərlik etməsi onun əvvəlki pedaqoji və elmi təcrübəsini daha geniş məsuliyyət müstəvisində davam etdirdiyini göstərir. Filologiya üzrə araşdırmalar, tədris vəsaitlərinin hazırlanması, elmi konfransların təşkili və akademik jurnallarda fəaliyyəti onun peşəkar bioqrafiyasının bir-birini tamamlayan istiqamətləridir.
Universitetin əsas dəyəri isə ilk növbədə onun yetişdirdiyi insanlarda üzə çıxır. Auditoriyada öyrənilən bilik, elmi layihələrdə qazanılan təcrübə, müəllimlə tələbə arasında qurulan akademik münasibət və müstəqil düşünmə bacarığı gənclərin gələcək həyatında mühüm rol oynayır.
Bu səbəbdən müasir ali təhsilin məqsədi yalnız ixtisaslı kadr hazırlamaqla məhdudlaşmamalıdır. Universitetlər gənclərdə araşdırmaq həvəsi, yaradıcı yanaşma, peşə etikası və ictimai məsuliyyət hissi formalaşdırmalıdır. Məhz bu keyfiyyətlər təhsilin cəmiyyətin inkişafına verdiyi töhfəni daha aydın göstərir.
Elmə sədaqət, təhsilə məsuliyyət
Səadət Əliyevanın peşəkar fəaliyyəti təhsil, elmi araşdırma, pedaqoji təcrübə və idarəçilik istiqamətlərinin bir araya gəldiyi çoxşaxəli bir yol kimi səciyyələnir. Azərbaycan Dillər Universitetində fərqlənmə ilə tamamladığı təhsil mərhələlərindən dünya ədəbiyyatı üzrə tədqiqatlara, müəllimlik fəaliyyətindən universitet rəhbərliyinə qədər uzanan bu yol müxtəlif təcrübələrin ardıcıl şəkildə formalaşmasını əks etdirir.
Britaniya uşaq ədəbiyyatına dair elmi araşdırmaları, həmmüəllif olduğu dərs vəsaitləri, beynəlxalq akademik əməkdaşlıq çərçivəsində iştirakı və Azərbaycan Universitetinin rektoru kimi fəaliyyəti onun peşəkar portretinin əsas cizgilərini təşkil edir.
Təhsil sahəsində nəticə əldə etmək uzunmüddətli zəhmət, sistemli yanaşma və kollektiv əmək tələb edir. Universitetlərin inkişafı da elmi potensialın, pedaqoji təcrübənin və idarəçilik qərarlarının bir-birini tamamlamasından asılıdır. Bu prosesin mərkəzində isə həmişə insan, onun biliyi, düşüncəsi və gələcək imkanları dayanır.
Qanuntv.az olaraq Azərbaycan Universitetinin rektoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Səadət Əliyevaya elmi və pedaqoji fəaliyyətində yeni nailiyyətlər, möhkəm cansağlığı, tükənməz enerji və gələcək təşəbbüslərində uğurlar arzulayırıq. Arzu edirik ki, onun rəhbərlik fəaliyyəti universitetin inkişafına, tələbələrin keyfiyyətli təhsil almasına və elmi mühitin zənginləşməsinə yönələn yeni nəticələrlə yadda qalsın.
Çünki təhsilin ən böyük uğuru yalnız bu gün əldə edilən nəticələrdə deyil, sabah həmin biliklərlə cəmiyyətə xidmət edəcək insanların yetişməsindədir. Elmə verilən dəyər, təhsilə göstərilən diqqət və gələcək nəslin inkişafına yönələn səylər isə zaman keçdikcə öz bəhrəsini verən ən mühüm sərvətlərdəndir.
