Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsini nəzərdə tutan Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə imzalanıb.
Sənəd Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnham tərəfindən imzalanıb.
Bəyannamə iki ölkə arasında uzun illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərinin daha da dərinləşdirilməsini, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın strateji səviyyəyə yüksəldilməsini nəzərdə tutur.
Sənəddə müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət və investisiya, iqtisadi artım, təhsil və innovasiya əsas əməkdaşlıq istiqamətləri kimi müəyyənləşdirilib.
Bəyannamədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət məsələlərinə sadiqlik bir daha təsdiqlənib.
Sənəddə, həmçinin 2025-ci il avqustun 8-də keçirilmiş Vaşinqton Sülh Zirvəsinin nəticələrinin əhəmiyyəti vurğulanıb, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan sülh addımları alqışlanıb.
Bəyannamənin müdafiə və təhlükəsizlik bölməsində tərəflər regional sabitliyin qorunması, ümumi təhlükəsizlik təhdidlərinə qarşı mübarizə, müdafiə potensialının artırılması, hərbi təlim və təcrübə mübadiləsi, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi barədə razılıqlarını ifadə ediblər. Hüquq-mühafizə orqanları arasında tərəfdaşlığın, sərhəd idarəçiliyinin, məhkəmə və hüquqi əməkdaşlığın inkişafı da sənəddə əksini tapıb.
Ticarət, investisiya və iqtisadi artım istiqamətində isə bərpa olunan enerji, infrastruktur, nəqliyyat, logistika və xidmət sektorlarında uzunmüddətli kommersiya tərəfdaşlıqlarının təşviqi nəzərdə tutulur. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı, regional və beynəlxalq nəqliyyat bağlantılarının genişləndirilməsi, sərhədyanı ticarət və investisiyaların asanlaşdırılması mühüm əməkdaşlıq istiqamətləri kimi qeyd olunub.
Sənəddə enerji təhlükəsizliyi, yaşıl maliyyələşdirmə, aşağı karbonlu texnologiyalar, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı və iqlim dəyişikliklərinə qarşı dayanıqlılığın artırılması məsələlərinə də xüsusi yer ayrılıb.
Tərəflər maliyyə və kapital bazarları sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, kiçik və orta biznesin inkişafı, investisiya imkanlarının genişləndirilməsi və maliyyə sektorunda təcrübə mübadiləsinin təşviqi barədə də razılığa gəliblər.
Təhsil və innovasiya bölməsində ali təhsil, peşə təhsili, elmi tədqiqatlar, rəqəmsal bacarıqlar və texnoloji inkişaf sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, innovasiya mühiti və həyat elmləri üzrə universitetlər, tədqiqat institutları və sənaye müəssisələri arasında tərəfdaşlığın təşviqi də sənədin əsas müddəalarındandır.
Bəyannamədə iki ölkənin vətəndaş cəmiyyətləri arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi, mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi, insanlararası mübadilələrin və peşəkar şəbəkələrin inkişafı da nəzərdə tutulur.
Yekun müddəalara əsasən, tərəflər Strateji Tərəfdaşlıq çərçivəsində müəyyənləşdirilmiş üç əsas istiqamət üzrə əldə olunan nəticələri nəzərdən keçirmək, gələcək prioritetləri müəyyənləşdirmək və əməkdaşlığın gedişatını qiymətləndirmək məqsədilə illik Strateji Tərəfdaşlıq görüşləri keçirmək barədə razılığa gəliblər.
Qeyd olunub ki, Bəyannamə çərçivəsində əməkdaşlıq mövcud resurslar və tərəflərin müvafiq qanunvericiliyinə uyğun şəkildə həyata keçiriləcək.
Sənəd 2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan və ingilis dillərində, hər iki mətn eyni hüquqi qüvvəyə malik olmaqla, iki əsl nüsxədə qəbul edilib.
Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin tam mətni:
Azərbaycan Respublikası və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı (bundan sonra “İştirakçılar” adlandırılacaq).
İki ölkə arasında uzunmüddətli münasibətlərə əsaslanaraq və 1994-cü il 23 fevral tarixli Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməni və 1998-ci il 21 iyul tarixli Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməni xatırlayaraq, ikitərəfli əlaqələrin gücünü, dərinliyini və dinamizmini qəbul edərək, qarşılıqlı hörmətə, ortaq maraqlara və praktik əməkdaşlığa əsaslanan münasibətləri Strateji Tərəfdaşlıq səviyyəsinə qaldırmaq üçün ortaq qətiyyətlərini ifadə edirlər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə və normalarına, xüsusən də beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığı, eləcə də suverenliyə, müstəqilliyə və ərazi bütövlüyünə hörmətlə bağlı prinsiplərə sadiqliklərini bir daha təsdiqləyərək.
2025-ci il 8 avqust tarixli Vaşinqton Sülh Zirvəsi Bəyannaməsinin əhəmiyyətini vurğulayaraq və Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan sonrakı sülh addımlarını alqışlayaraq, Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı, ikitərəfli dialoq yolu ilə regionda davamlı sülhə nail olmaq məqsədi daşıyan iki ölkənin səylərinə davamlı dəstəyini bir daha təsdiqləyir.
Güclü, dayanıqlı və şaxələndirilmiş iqtisadi artımın, açıq ticarətin, investisiyaların və innovasiyanın hər iki İştirakçı üçün uzunmüddətli sabitlik və rifahın vacib təməlləri olduğunu qəbul edərək.
Hər iki tərəf davamlı tərəfdaşlıqların etimad, açıqlıq və güclü insanlararası əlaqələr üzərində qurulduğunu tanıyaraq, uzunmüddətli artım və rəqəmsal transformasiya üçün təməl kimi təhsil, elm, innovasiya və bacarıqlar sahəsində praktik əməkdaşlığın vacibliyini təsdiqləyir. İştirakçılar həmçinin icmalarla birbaşa əlaqənin qarşılıqlı faydasını tanıyır və bu Tərəfdaşlığın məqsədinə çatan layihə və proqramları dəstəkləməyi öhdələrinə götürürlər.
İştirakçılar aşağıdakı anlaşmaya gəldilər:
I. Müdafiə və Təhlükəsizlik
İştirakçılar regional sülh və sabitliyi dəstəkləmək üçün müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi və ümumi təhdidləri yayındırmaq, qarşısını almaq və onlara cavab vermək qabiliyyətlərini artırmaq üçün uzunmüddətli öhdəlikləri ortaq qəbul edirlər.
Onlar yüksək səviyyəli qarşılıqlı fəaliyyətin davamlı impulsuna sadiq qalacaq və qarşılıqlı maraq doğuran ikitərəfli, regional və beynəlxalq məsələlər üzrə koordinasiyanı dərinləşdirəcəklər.
İştirakçılar təlim, potensialın artırılması və qarşılıqlı fəaliyyətə yönəlmiş müdafiə əməkdaşlığını inkişaf etdirəcək və qarşılıqlı maraq doğuran sahələrdə birgə təşəbbüslər də daxil olmaqla müdafiə sənayesi əməkdaşlığını gücləndirmək imkanlarını araşdıracaqlar.
Onlar artan təhlükəsizlik çağırışlarına və təhdidlərinə cavab olaraq geniş spektrli təhlükəsizlik prioritetləri üzrə əməkdaşlığı gücləndirəcəklər.
Bundan əlavə, İştirakçılar qanunun aliliyini və institusional dayanıqlılığı gücləndirmək üçün hüquq-mühafizə orqanları arasında gücləndirilmiş tərəfdaşlıq və sərhəd idarəçiliyi, eləcə də məhkəmə və hüquqi əməkdaşlığını formalaşdıracaqlar.
Onlar həmçinin maraqların uzlaşdığı çoxtərəfli platformalarda beynəlxalq sülhə və təhlükəsizliyə birgə töhfə verərək əməkdaşlıq etmək niyyətlərini təsdiqləyirlər.
II. Ticarət, İnvestisiya və Artım
İştirakçılar ikitərəfli ticarət və investisiya əlaqələrini genişləndirmək və dərinləşdirmək, eləcə də davamlı, inklüziv və şaxələndirilmiş iqtisadi artımı təşviq etmək ambisiyalarını ortaq qəbul edirlər.
Onlar bərpa olunan enerji, infrastruktur və xidmətlər də daxil olmaqla, prioritet sektorlar üzrə uzunmüddətli kommersiya tərəfdaşlıqlarını, bilik mübadiləsini və qarşılıqlı fəaliyyəti asanlaşdırmaqla, eləcə də hər iki iqtisadiyyatda iş yerləri, bacarıqlar və dəyər yaradan bizneslərarası əlaqələri təşviq etməklə iqtisadiyyat, ticarət və investisiya sahələrində əməkdaşlığı gücləndirəcəklər.
İştirakçılar regional və beynəlxalq bağlantıların vacibliyini vurğulayır və sərhədyanı ticarət və investisiyaları asanlaşdıran nəqliyyat, logistika və infrastruktur layihələri ilə yanaşı, Orta Dəhlizin inkişafını da dəstəkləyəcəklər.
Onlar iqlim dəyişikliyinə davamlılığı, dayanıqlığı və sıfır hədəflərinə doğru irəliləyişi, eləcə də enerji təhlükəsizliyini dəstəkləmək məqsədilə bərpa olunan enerjinin inkişafı, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar da daxil olmaqla təmiz enerji keçidi üzrə əməkdaşlıq edəcəklər.
İştirakçılar davamlı investisiya, ticarət maliyyəsi, KOB-ların artımı və yaşıl maliyyələşdirməni dəstəkləmək məqsədilə müvafiq orqanlar və maliyyə qurumları arasında dialoq vasitəsilə maliyyə və kapital bazarlarında əməkdaşlığı dərinləşdirmək imkanlarını araşdıracaqlar. Onlar müvafiq qanunlarına və qaydalarına uyğun olaraq, maliyyə sektorunun dayanıqlığını, şəffaflığını və beynəlxalq bazarlara çıxışını gücləndirən bilik mübadiləsini və institusional əməkdaşlığı asanlaşdıracaqlar.
İştirakçılar iqtisadi, ticarət və investisiya əməkdaşlığını, həmçinin texniki dialoqu stimullaşdıran mexanizmi kimi Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın roluna xüsusi əhəmiyyət verirlər. Onlar bundan investisiya, iqtisadi şaxələndirmə, Orta Dəhlizin inkişafı və enerji əməkdaşlığı üzrə birgə təşəbbüsləri irəlilətmək üçün əsas platforma kimi istifadə edəcəklər.
III. Təhsil və İnnovasiya
İştirakçılar təhsilin, elmin, tədqiqatın və innovasiyanın uzunmüddətli rifahın, məhsuldarlığın və sosial dayanıqlığın vacib amilləri, eləcə də müasir, rəqabətə davamlı və inklüziv iqtisadiyyatların təməli olduğunu qəbul edirlər.
Onlar artan əmək bazarı və idarəetmə ehtiyaclarına cavab olaraq, ali təhsil, peşə təhsili və təlim, rəqəmsal və texniki bacarıqlar, eləcə də icraedici və dövlət sektorunda təlim də daxil olmaqla, təhsil və bacarıqların inkişafı sahəsində əməkdaşlığı dərinləşdirəcəklər.
İştirakçılar bacarıqların inkişafı, şəffaflıq və inklüziv artıma diqqət yetirərək, süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə və innovasiya mühiti üzrə təcrübə mübadiləsi vasitəsilə də rəqəmsallaşdırma, inkişafda olan texnologiyalar və həyat elmləri sahələrində əməkdaşlıq edən universitetlər, tədqiqat institutları və sənayeləri arasında tərəfdaşlıq da daxil olmaqla, tədqiqat, innovasiya və texnoloji əməkdaşlığı təşviq edəcəklər.
İştirakçılar iki vətəndaş cəmiyyəti arasında qarşılıqlı anlaşmanı, mədəni əlaqələri və uzunmüddətli əməkdaşlığı təşviq edən insanlararası mübadilələri və peşəkar şəbəkələri həvəsləndirəcəklər.
Yekun müddəalar
İştirakçılar bu Bəyannamənin üç istiqaməti üzrə irəliləyişi nəzərdən keçirmək, gələcək əməkdaşlıq üçün prioritetləri müəyyən etmək və gedişatın praktiki izlənilməsi üzrə razılığa gəlmək məqsədilə illik Strateji Tərəfdaşlıq görüşləri keçirmək barədə anlaşmaya gəldilər.
Bu Bəyannamə çərçivəsində əməkdaşlıq resursların mövcudluğuna tabe və İştirakçıların müvafiq qanun və qaydalarına uyğun olacaqdır.
Dublin şəhərində 2026-cı il 12 noyabr tarixində hər iki mətn bərabər autentik olmaqla Azərbaycan və ingilis dillərində iki əsl nüsxədə qəbul olunmuşdur.
