• Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Sosial
  • Hadisə
  • Araşdırma
  • Bölgə
  • Dünya
  • İdman
  • Şou-biznes
  • Video

© 2022 Qanuntv.az - Bütün hüquqlar qorunur.

Xəbərlər istinad verilmədən götürülə, qanuna zidd olaraq nüsxələnə və başqa yerdə yayımlana bilməz.

QanunTv.az

  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Sosial
  • Hadisə
  • Araşdırma
  • Bölgə
  • Dünya
  • İdman
  • Şou-biznes
  • Video
backend

Çin də İrandan üz döndərir – TƏHLİL [xfvalue_red]

24 Ara, 22 - 22:08

Çin də İrandan üz döndərir – TƏHLİL


Çin Xalq Respublikasının lideri Si Cinpinin Səudiyyə Ərəbistanına səfəri cənub qonşumuzun ciddi narazılığına səbəb olub. Çin liderinin Səudiyyə Ərəbistanına 4 mlrd. dollarlıq müdafiə məhsullarını satmaq təklifi Tehranda İrana zərbə kimi qəbul edilib. Apardığı uğursuz xarici siyasət ən yaxın dostlarını da molla rejimindən üz döndərməyə məcbur edir.

"Kaspi" qəzeti mövzu ilə bağlı məqalə dərc edib:

Son 20 ildə nəhəng iqtisadi sıçrayış edərək ABŞ-dan sonra dünyanın ən böyük ikinci iqtisadiyyatına malik ölkəsinə çevrilən Çinin yaxın 10 il ərzində ümumi daxili məhsul istehsalına görə ABŞ-ı da geridə qoyacağı proqnoz edilir. Dörd ildir başlayan və bu günə qədər gah azalan, gah yüksələn xətlə inkişaf edən Çin-ABŞ “ticarət müharibəsi” də bu kontekstdə pik həddə çatıb. Çinlə ABŞ arasında iqtisadi və siyasi hegemonluq mübarizəsi artıq dünyanın əksər bölgələrini əhatə etməkdədir. İş o yerə çatıb ki, Çin getdikcə Yaxın Şərqdə də möhkəmlənməyə, Birləşmiş Ştatları oradan sıxışdırıb çıxarmağa başlayıb. Keçən həftə Səudiyyə Ərəbistanına səfər edən Çin Xalq Respublikasının lideri Si Cinpin ABŞ-ın bölgədə ən yaxın müttəfiqi hesab edilən bu ölkə ilə yaxınlaşma xətti götürdüyünü bəyan edib. Burada birdən-birə üç - Səudiyyə-Çin, Çin-Körfəz Əməkdaşlıq Şurası və Çin-Ərəb sammitləri keçirilib.

Təbii ki, Çinin Fars körfəzindəki tərəfdaşı olan İran üçün bu yaxınlaşma sərfəli deyil. Bu səbəbdən də İran Pekindən incik düşüb. Tehran regionda əzəli rəqibi kimi gördüyü Səudiyyə ilə Pekinin yaxınlaşmasını özü üçün təhlükə kimi nəzərdən keçirir.
Çin də İrandan üz döndərir – TƏHLİL

Səudiyyə-İran qarşıdurması nədən qaynaqlanır?

Məlumat üçün bildirək ki, iki qonşu dövlət - Səudiyyə Ərəbistanı və İran arasında regional liderlik uğrunda uzun illərdir şiddətli mübarizə gedir. 2011-ci ildə ərəb dünyasını bürümüş üsyanlar regionda siyasi qeyri-sabitliyin yaranmasına səbəb oldu. İran və Səudiyyə Ərəbistanı həmin hadisələrdən təsir dairələrini genişləndirmək üçün istifadə etdilər, xüsusilə, Suriya, Bəhreyn və Yəməndə. Tehranın məqsədi Aralıq dənizindən İranadək uzanan ərazini nəzarəti altında saxlamaqdır. Səudiyyə isə buna qarşıdır. İki ölkə arasında məzhəb qarşıdurması da güclüdür. Səudiyyə Ərəbistanını əsas sünni oyunçular olan Körfəz dövlətləri - BƏƏ, Küveyt və Bəhreyn, eyni zamanda Misir və İordaniya dəstəkləyir. İranın tərəfində isə Livan və Suriya durur. Çoxları bu iki ölkə arasındakı münasibətləri “soyuq müharibə” dövründəki ABŞ-SSRİ qarşıdurmasına bənzədir. Düzdür, İran və Səudiyyə Ərəbistanı arasında birbaşa hərbi toqquşmalar baş vermir. Lakin bütün region boyu baş verən hərbi qarşıdurmalarda tərəflər özlərinə yaxın bildikləri tərəflərə dəstək verirlər. Bunun əyani təsdiqini Suriyada və Yəməndə görmək mümkündür.

Çin illər uzunu hər iki ölkə ilə balanslı münasibətlər qurub. Lakin belə görünür indi İrandan kənar gəzməyə çalışır.
Çin də İrandan üz döndərir – TƏHLİL

Pekin Tehranı kənara atır

Həqiqətən də, reallıq budur ki, fars molla rejimi dünyada ən mənfi imicə malik ölkələrdən birinə çevrilir. Ölkədəki etirazlara sərt reaksiyası, Rusiya-Ukrayna müharibəsində işğalçı Rusiyanı silah-sursat, hərbi texnika ilə təchiz etməsi İrana qarşı mənfi münasibəti daha da gücləndirib. Qonşuları ilə gərginliyi də bura daxil etsək, o zaman İranın bu siyasətinin onu məhvə apardığını proqnoz etmək elə də çətin görünmür. Ən əsası, uzun illərdir yaxın münasibətlərdə olduğu ölkələr - Rusiya və Çin də İranla münasibətlərə yenidən baxır. Rusiya rəsmi Tehranın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı tutduğu mövqeyi bəyənmir. Çin də daha praqmatik ölkə olan Səudiyyə ilə münasibətləri gücləndirməyə start verib. Son illər Səudiyyə Ərəbistanı Pekinin regionda əsas strateji tərəfdaşlarından birinə çevrilib. Çin liderinin Səudiyyə Ərəbistanına 4 mlrd. dollarlıq müdafiə məhsullarını satmaq təklifi İrana zərbə kimi qəbul edilib. Çin diplomatik təmaslarda və hərbi əməkdaşlıqda bərabərlik siyasəti yürütdüyünü bəyan etsə də, bu cavab İranı sakitləşdirməyib. Məlumat üçün bildirək ki, 2016-cı ildə Çin həm Səudiyyə Ərəbistanı, həm də İranla hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq sazişləri imzalayıb. 2017 və 2019-cu illərdə hər iki ölkə ilə ayrı-ayrılıqda hərbi təlimlər keçirib.

Ötən həftə Səudiyyə Ərəbistanına səfərini başa vuraraq Pekinə dönən Çin liderinin yaxınlarda İrana gedəcəyi bildirilsə də, bu, Tehranı sakitləşdirməyib. Artıq İranın xarici işlər nazirinin Asiya-Sakit okean regionu üzrə müavini etiraz əlaməti olaraq Çinin İrandakı səfirini nazirliyə söhbətə çağırıb. Tehran Hörmüz boğazındakı mübahisəli adalara Çinin dəstəyini ifadə edən Körfəz Əməkdaşlıq Təşkilatının birgə bəyanatından da narazı qalıb. Birgə bəyanatda həmçinin İranın nüvə probleminin həllinin vacibliyi, eləcə də molla rejiminin “regionda sabitliyi pozan praktikalar”, “terror təşkilatlarına dəstək” və “PUA texnologiyasının təşviqi”ndə iştirakı vurğulanır.
Çin də İrandan üz döndərir – TƏHLİL
Tehranı sakitləşdirməyə çalışan Pekin Si Cinpinin səfərindən dörd gün sonra baş nazirin müavini Hu Çunxuanı İrana göndərib. O da Tehranda ev sahibini əmin edib ki, Çin hakimiyyəti xarici ölkələrin İranın daxili işlərinə müdaxiləsinə qarşıdır və İslam Respublikasının milli xüsusiyyətlərinə hörmət edərək onun suverenliyi və ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir.

Çin ərəb dünyasında ABŞ-a alternativ ola biləcəkmi?

Yeri gəlmişkən, Qərb mediası yazır ki, Çin və ərəb dünyası arasında müttəfiqlik Amerikanın öz xarici siyasətinə yenidən baxması zərurətindən xəbər verən “sarı vərəqə”yə çevrilib. Hələlik ölkələr yalnız ticarət sazişləri bağlayıb, lakin Pekin bu əməkdaşlıqda siyasi aspektlərdən uzaqlaşa bilməyəcək. Vaşinqtonun qorxmalı olduğu da budur. “Çin lideri müxtəlif sahələri əhatə edən 29,3 milyard dollarlıq 35-dən çox əməkdaşlıq müqaviləsi imzaladığı üç günlük turunu başa vurduqdan sonra Ər-Riyadı tərk edib” deyə qərb mediası yazır. Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman isə səfəri “Çin ilə münasibətlərdə yeni tarixi mərhələ” adlandırıb.

ƏLAQƏDAR XƏBƏRLƏR

backend
G20 liderlərinin sammiti başa çatdı
backend
Macarıstanın türk dünyası ilə inteqrasiyası güclənir - TƏHLİL
backend
Prezident Səudiyyə Ərəbistanın XİN rəhbərini qəbul edib
backend
#Shusha həştəqi kraliçanın vəfatı xəbərindən sonra 2-ci sırada yer alıb
backend
Prezidentin İtaliya səfəri: “Böyük yeddilik” üzvü ilə münasibətlərdə unikal məqamlar – TƏHLİL
[prev-url][/prev-url]

ÇOX OXUNAN

backend
Sünnət əməliyyatının pulunu dövlət ödəyəcək
12 Eyl, 24 - 11:273 318

XƏBƏR LENTİ

Neftçalada ev sahibini hədələyərək 11 min manat aldılar – İki nəfər saxlanıldı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:2817 Kas
Putinin Kuşnerlə görüşündə gərgin anlar: Tərcüməçi tərcümə zamanı masaya zərbə vurdu [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:2617 Kas
Sumqayıtda faciəli hadisə: Kişi pilləkəndən yıxılaraq həyatını itirdi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:1817 Kas
Böyük Qayıdış davam edir: Dörd yaşayış məntəqəsinə köç olacaq [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:1217 Kas
Xaçmazda dəhşətli yanğın: 90 yaşlı qadın həyatını itirdi – Sakinlər məsafə problemindən narazıdır [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:0317 Kas
17 Noyabr – Milli Dirçəliş Günü: Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsinin və milli birliyinin təntənəsi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:5917 Kas
Şəmkirdə evdən iki nəfərin meyiti tapıldı – BİRİ KİŞİ, DİGƏRİ QADINDIR [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:4817 Kas
Orduda xidmət etmək istəyən yüksək bilikli gənclər üçün yeni imkanlar – İntellektual bölmələrin əhatə dairəsi genişləndirildi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:4117 Kas
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində struktur dəyişiklikləri və yeni təyinatlar – RƏSMİ [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:3817 Kas
Şəmkirin Abbaslı kəndində məktəbəqədər təhsilə sevgi və fədakarlıq nümunəsi – Müdrə Lalə Verdiyeva [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
11:0217 Kas
Azərbaycan beynəlxalq arenada mühüm uğura imza atdı – BTİ Şurasına üzv seçildi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:4516 Kas
İnternet provayderləri ilə bağlı yeni tələblər müəyyənləşdirildi – Nazirlər Kabinetindən QƏRAR [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:4016 Kas
2027-ci ildə növbəti “Yüksəliş” müsabiqəsi keçiriləcək – 1 milyon manat ayrıldı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:1216 Kas
Prezident Xəzər dənizinin sahilboyu əraziləri ilə bağlı Fərman imzaladı – Səlahiyyətlər Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə verildi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:4616 Kas
Dövlət qulluqçusunun 3 dəfədən artıq rotasiya olunmasına yol verilməyəcək – YENİ QAYDA [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:4416 Kas
Dövlət qulluğuna qəbulda müsahibə iki mərhələdən ibarət olacaq – YENİLİK [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:4016 Kas
Dövlət qulluqçularının pedaqoji fəaliyyəti yeni qaydada tənzimlənəcək [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:3416 Kas
Bakıda metroda ölüm hadisəsi: 68 yaşlı kişi qatarda vəfat etdi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:2816 Kas
Azərbaycanda daha bir vəkil həbs edildi – 3 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçildi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:2316 Kas
Prezidentdən radio və televiziya işçilərinə təbrik [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:1216 Kas
Azərbaycanda tanınmış həkim vəfat etdi – TƏBİBİ İTKİ [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
22:4215 Kas
Qara dənizdə üç ticarət gəmisi PUA hücumuna məruz qaldı – İki F-16 havaya qaldırıldı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
22:3915 Kas
“Mossad” Trampın həyatına sui-qəsd təhlükəsi barədə ABŞ-yə xəbərdarlıq edib [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:5415 Kas
“Mossad” Trampın həyatına sui-qəsd təhlükəsi barədə ABŞ-yə xəbərdarlıq edib [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:4615 Kas
Dağıstanda məşhur samboçu güllələnərək öldürüldü – Şübhəli saxlanıldı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:3315 Kas
Lənkəranda hotelin icarədarı öz işçilərini qarət etdi – 8 il həbs cəzası aldı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:2915 Kas
Çində ilk elektrik kommersiya təyyarəsi sınaq uçuşunu uğurla həyata keçirdi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:2315 Kas
Zərərlə işləyən dövlət müəssisələri ləğv edilə və ya özəlləşdirilə bilər – Hesablama Palatasından təklif [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:1215 Kas
17 yaşlı qızı qaçıran şəxslərə hökm oxundu – Anaya 10 il şərti cəza verildi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:0215 Kas
Füzulidə faciəvi qəzada həlak olan müəllim və şagirdlərinin son fotosu yayıldı – Ürəkləri dağlayan görüntülər [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
15:5615 Kas
Gənc əsgərlərlə görüşə müvəqqəti məhdudiyyət qoyuldu – Rəsmi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:3514 Kas
Ordubadda ağır yol qəzası: Deputatın da olduğu avtomobil aşdı, bir nəfər öldü [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
16:3014 Kas
Azərbaycan – Lixtenşteyn matçının start heyətləri açıqlandı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
15:2614 Kas
Azərbaycanın Dublindəki sammitdə mühüm diplomatik və iqtisadi uğurları: Enerji, strateji tərəfdaşlıq və sülh gündəliyi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
15:2014 Kas
Ərdoğan və Qətər əmiri arasında mühüm saziş imzalandı [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
15:1014 Kas
“Tədqiqat universiteti” statusunun verilməsi qaydaları yenilənib – Yeni tələblər təsdiqlənib [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:0014 Kas
Naxçıvanda şəhid ailəsinin üzvləri ağır qəzaya düşdü – Vəziyyətləri ağırdır [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:5014 Kas
Sığınacağa üz tutan qadın keçmiş həyat yoldaşı tərəfindən amansızlıqla qətlə yetirildi – Azərbaycan əsilli şəxs həbs olundu [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:4814 Kas
Azərbaycanda müəllimlərin şagirdlərlə davranışına dair yeni tələblər müəyyənləşdirilib [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:4314 Kas
Ağsuda müəllim yol qəzasında həyatını itirdi [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:2514 Kas
İlham Əliyev Dublində Litva Prezidenti ilə görüşüb [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:1113 Kas
Azərbaycan və Böyük Britaniya ticarət, investisiya, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığı genişləndirəcək [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:1013 Kas
Azərbaycan və Böyük Britaniya müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirəcək [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
13:0413 Kas
Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə imzalanıb – Sənədin tam mətni [xfgiven_red][xfvalue_red][/xfgiven_red]
12:5113 Kas
Bütün xəbərlər

© 2022 QanunTv.az - Bütün hüquqlar qorunur.

Xəbərlər istinad verilmədən götürülə, qanuna zidd olaraq nüsxələnə və başqa yerdə yayımlana bilməz.

  • Ana Səhifə
  • Haqqımızda
  • Əlaqə