Qlobal şəkər bazarında qiymətlərin sürətlə yüksəlməsi Azərbaycanda da qiymət artımı ehtimalını gündəmə gətirib.
Dünya bazarında şəkərin təklifi ilə bağlı yaranan narahatlıqlar son həftələrdə qiymətlərin kəskin artmasına səbəb olub. Avropada yeni mövsümdə istehsalın azalacağı ilə bağlı proqnozlar, eləcə də Hindistanın gözlənilmədən şəkər idxalına başlaması bazarda bahalaşma təzyiqini gücləndirib.
İqtisadçı Rauf Qarayevin sözlərinə görə, Azərbaycanın şəkər bazarı qlobal qiymət dəyişikliklərinə həssasdır. Bunun əsas səbəblərindən biri ölkənin xam şəkər tədarükündə idxaldan ciddi asılılığıdır.
Onun sözlərinə görə, 2024-cü ildə Azərbaycana 274 min ton xam şəkər idxal edilib və bunun əsas hissəsi Braziliyanın payına düşüb. Hazır şəkər idxalında isə Rusiya əsas tədarükçülərdən biri olaraq qalır.
İqtisadçı hesab edir ki, dünya bazarında xam şəkərin bahalaşması Azərbaycanda istehsal olunan şəkərin də maya dəyinə təsir göstərə bilər. Bundan başqa, logistika və daşınma xərclərinin artması idxal olunan məhsulların qiymətinə əlavə təzyiq yarada bilər.
Daxili istehsal artırılmalıdır
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qlobal bazardan asılılığın azaldılması üçün Azərbaycanda şəkər çuğunduru istehsalının genişləndirilməsi vacibdir.
Rəsmi göstəricilərə əsasən, 2024-cü ildə ölkədə 289,1 min ton şəkər çuğunduru istehsal olunub. Bu, əvvəlki illə müqayisədə əhəmiyyətli artım deməkdir.
İqtisadçı Xalid Kərimli isə hesab edir ki, dünya bazarındakı bahalaşmanın Azərbaycanda qiymətlərə təsiri dərhal hiss olunmaya bilər. Bunun əsas səbəbi əvvəlcədən bağlanmış idxal müqavilələri və mövcud ehtiyatlardır.
Onun fikrincə, qlobal qiymətlər yüksək səviyyədə qalarsa, yeni idxal müqavilələri bağlandıqca bu artım tədricən daxili bazarda da özünü göstərə bilər.
Şəkər bahalaşsa, şirniyyatların qiyməti də arta bilər
Mütəxəssislər bildirirlər ki, şəkərin bahalaşması yalnız şəkər tozu və qəndin qiymətinə təsir etməyəcək. Şəkər qənnadı sənayesində əsas xammallardan biri olduğundan, onun maya dəyərinin yüksəlməsi şokolad, konfet, peçenye və digər şirniyyat məhsullarının qiymətlərinə də təsir göstərə bilər.
Beləliklə, dünya bazarında şəkərin qiymətindəki artımın Azərbaycanda dərhal və kəskin bahalaşmaya səbəb olması qaçılmaz deyil. Lakin qlobal qiymət artımı uzun müddət davam edərsə, idxal xərclərinin yüksəlməsi və yeni tədarük müqavilələrinin daha baha qiymətlərlə bağlanması daxili bazarda qiymət artımı riskini artırır.
Bu baxımdan, yerli şəkər çuğunduru istehsalının və emal imkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycanın xarici bazarlardan asılılığının azaldılması və daxili bazarda qiymət sabitliyinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
